พระตำหนักทับขวัญ

พระตำหนักทับขวัญ เป็นบ้านเรือนไทยเก่าแก่ที่ออกแบบในลักษณะเป็นบ้านเรือนไทยภาคกลาง ที่สมบูรณ์แบบที่สุดหลังหนึ่ง พระตำหนักทับขวัญ ตั้งอยู่ภายในพระราชวังสนามจันทร์ จังหวัดนครปฐม สร้างโดย พระยาวิศุกรรมศิลป์ประสิทธิ์ (น้อย ศิลปี) ช่างผู้ออกแบบและก่อสร้างเรือนไทยหลังนี้ พระตำหนักทับขวัญนั้นถูกสร้างขึ้นตามพระดำรัสของ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงโปรดเกล้าให้สร้างพระราชวังสนามจันทร์ขึ้น เพื่อใช้ในการเสด็จมาสักการะพระปฐมเจดีย์ และทรงให้ก่อสร้างพระที่นั่งและพระตำหนักต่างๆในบริเวณ

ในวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2454 ได้มีพระราชพิธีในพระตำหนักใหม่ขึ้น คือ พระตำหนักทับขวัญ ซึ่งเป็นลักษณะของบ้านเรือนไทยโบราณ โดยพระองค์ได้ประทับแรม ณ พระตำหนักทับขวัญ เป็นเวลา 1 คืน นอกจากพระองค์ใช้ในการประทับแล้ว พระตำหนักทับขวัญยังใช้เป็นที่ตั้งกองบัญชาการเสือป่าราบหนักรักษาพระองค์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2479 ได้มีการบูรณะพระตำหนักใหม่ แต่ทางกระทรวงมหาดไทย เกิดการถกเถียงกันระหว่าง ทางการจังหวัดนครปฐม ซึ่งมีการขอทำเรื่องรื้อถอนพระตำหนัก

พ.ศ. 2509 พระตำหนักทับขวัญตกเป็นกรรมสิทธิ์ ของมหาวิทยาลัยศิลปากร ซึ่งสภาพของพระตำหนักมีความทรุดโทรมอย่างมาก และไม่สามารถใช้การได้ ทางมหาวิทยาลัยจึงมีความคิดที่จะบูรณะพระตำหนักแห่งนี้เป็นพิพิธภัณฑ์ เพื่อให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมไทย โดยมีการระดมเงินทุนจากหน่วยงานต่างๆเพื่อนำมาบูรณะใหม่โดยปรับปรุงบางส่วนของตัวเรือน เช่น วัสดุมุงหลังคาใช้แทนจาก ซึ่งเป็นวัสดุดั้งเดิม ปัจจุบันพระตำหนักทับขวัญ ภายในพระราชวังสนามจันทร์ ใช้เป็นสถานที่ศึกษา พระราชประวัติ พระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6

เรือนไทยโบราณ ศิลปะที่ยังคงนิยมในปัจจุบัน

เรือนไทยในสมัยก่อนมีอยู่มากมาย ซึ่งเป็นศิลปะที่มีมายาวนานแล้ว แม้ว่าในปัจจุบันนั้น บ้านเรือนไทยที่ยังคงมีอยู่แต่ส่วนมากจะอยู่ตามบริเวณต่างจังหวัด สถานที่ท่องเที่ยว ที่ยังคงมีการอนุรักษ์บ้านเรือนไทยไว้ไม่ให้สูญหายไป แต่ด้วยศิลปะที่คงความขลัง ของบ้านเรือนไทย ทำให้มีบางคนนิยมสร้างบ้านในรูปแบบเรือนไทย ซึ่งบ้านเรือนไทยนั้นเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่ใช้วัสดุจากธรรมชาติในการนำมาสร้างบ้าน บ้านเรือนไทยนั้นในแต่ละภาคของประเทศไทยมีการสร้างที่แตกต่างกันไป ตามแต่ภูมิประเทศของพื้นที่นั้นๆ นอกจากนั้นการสร้างบ้านเรือนไทยยังคงสร้างตามหลักความเชื่อที่มีมาแต่โบราณด้วย

ลักษณะทั่วไปของเรือนไทยนั้นมีการออกแบบที่หลากหลายประเภทซึ่งแต่ละประเภทมีลักษณะเฉพาะตัว เช่น เรือนเครื่องสับ, เรือนเครื่องผูก, เรือนเครื่องก่อ ซึ่งเรือนไทยที่นิยมสร้างมากที่สุดคือ เรือนไทยเครื่องสับ ซึ่งในสมัยโบราณนั้นเรือนไทยประเภทนี้นิยมสร้างกันมาก ส่วนใหญ่เป็นสามัญชน, ชาวบ้านทั่วไป ตลอดจนผู้ที่มีฐานะมั่งคั่ง ร่ำรวยจะนิยมสร้างเรือนไทยประเภทนี้ด้วย ซึ่งลักษณะของเครื่องเรือนไทยนี้จะเป็นวัสดุเป็นไม้เนื้อแข็ง ซึ่งแข็งแรง ทนทานต่อน้ำ, ลม และช่วยให้บ้านเย็นสบายด้วย ส่วนใหญ่บ้านเรือนไทยจะใช้วัสดุธรรมชาติที่แข็งแรงมาก และสร้างให้มีลักษณะหลังคาทรงสูง เพื่อช่วยระบายน้ำฝนออกจากหลังคาอย่างรวดเร็วด้วย หากสังเกตบ้านเรือนไทยส่วนใหญ่จะมีกันสาดยื่นออกมาจากตัวบ้าน เพื่อช่วยป้องกันแดด ให้บ้านเย็นสบาย รวมไปถึงตัวบ้านที่ยกสูงนั้นเพื่อป้องกันน้ำท่วม รวมถึงป้องกันสัตว์มีพิษต่างๆเข้ามาในบ้านด้วย