พระตำหนักทับขวัญ

พระตำหนักทับขวัญ เป็นบ้านเรือนไทยเก่าแก่ที่ออกแบบในลักษณะเป็นบ้านเรือนไทยภาคกลาง ที่สมบูรณ์แบบที่สุดหลังหนึ่ง พระตำหนักทับขวัญ ตั้งอยู่ภายในพระราชวังสนามจันทร์ จังหวัดนครปฐม สร้างโดย พระยาวิศุกรรมศิลป์ประสิทธิ์ (น้อย ศิลปี) ช่างผู้ออกแบบและก่อสร้างเรือนไทยหลังนี้ พระตำหนักทับขวัญนั้นถูกสร้างขึ้นตามพระดำรัสของ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงโปรดเกล้าให้สร้างพระราชวังสนามจันทร์ขึ้น เพื่อใช้ในการเสด็จมาสักการะพระปฐมเจดีย์ และทรงให้ก่อสร้างพระที่นั่งและพระตำหนักต่างๆในบริเวณ

ในวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2454 ได้มีพระราชพิธีในพระตำหนักใหม่ขึ้น คือ พระตำหนักทับขวัญ ซึ่งเป็นลักษณะของบ้านเรือนไทยโบราณ โดยพระองค์ได้ประทับแรม ณ พระตำหนักทับขวัญ เป็นเวลา 1 คืน นอกจากพระองค์ใช้ในการประทับแล้ว พระตำหนักทับขวัญยังใช้เป็นที่ตั้งกองบัญชาการเสือป่าราบหนักรักษาพระองค์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2479 ได้มีการบูรณะพระตำหนักใหม่ แต่ทางกระทรวงมหาดไทย เกิดการถกเถียงกันระหว่าง ทางการจังหวัดนครปฐม ซึ่งมีการขอทำเรื่องรื้อถอนพระตำหนัก

พ.ศ. 2509 พระตำหนักทับขวัญตกเป็นกรรมสิทธิ์ ของมหาวิทยาลัยศิลปากร ซึ่งสภาพของพระตำหนักมีความทรุดโทรมอย่างมาก และไม่สามารถใช้การได้ ทางมหาวิทยาลัยจึงมีความคิดที่จะบูรณะพระตำหนักแห่งนี้เป็นพิพิธภัณฑ์ เพื่อให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมไทย โดยมีการระดมเงินทุนจากหน่วยงานต่างๆเพื่อนำมาบูรณะใหม่โดยปรับปรุงบางส่วนของตัวเรือน เช่น วัสดุมุงหลังคาใช้แทนจาก ซึ่งเป็นวัสดุดั้งเดิม ปัจจุบันพระตำหนักทับขวัญ ภายในพระราชวังสนามจันทร์ ใช้เป็นสถานที่ศึกษา พระราชประวัติ พระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6